JO MA NOPWODHO PUONJ MAG KANISA MACHON

 JO MA NOPWODHO PUONJ MAG KANISA  MACHON

KATA mudho mandiwa gi chandruok nobedo e wang’ piny kuom higini duto mag loch mar Kanisa mar Rumi, to ler mar Wach Nyasaye ne ok nyal lal chutho. Joneno mag Nyasaye nobedeee tienge duto—jogo ma nigi yie motegno kaka Kristo e jagach ma kende e kind Nyasaye gi dhano,mana jo ma ne keto Biblos nyimgi kaka jachik ngimagi, kendo ma norito Sabato makare marNyasaye. To jo ma nonyuol achien ok nyal yango malong’o kaka jogo nokonyo piny. Ji noluongogini joland puonj mar miriambo, ka gijaro wechegi kendo ketho nyinggi, ne gichayo ndiko maggi kagiloko tiendgi ataro. To kata kamano jogo nochungo matek, kendo kuom tienge duto ne gisiko kuom yie makare, ka girite ka gir keni maler mondo ogendini ma bang’gi chieng’ moro oyude.{KKS28.1}

Lweny maduong’ nobedee mar nyono Biblos piny mondo olal nono, kendo ndalo moko Biblos manok kende e ma nodong’ e piny; to Nyasaye ne ok oyie mondo Wachne olal chutho. Onge ng’ato ma ne nyalo pando adiera mag Biblos mondo kik gielre nyaka chieng’. Nyasaye ne nyalo gonyo Wachne mar ngima e twech mag dhano mana kaka nogonyo thipe mag od twech kod thikego mag nyinyo mondo jotichne owuogi. E pinje rnayore yore mag Ulaya Roho mar Nyasaye nomulo chuny ji kendo ne gichako manyo adiera mar wach makare kaka jo mamanyo mwandu mopandi. Nikech Roho mar Nyasaye notelonigi, ne gisomo weche mondiki ei Biblos gichuny mamor ahinya. Nene giyie ruako ler mar Wach Nyasaye kata gi chandruok manade. Kata obedo ni ne ok giyango tiend gik moko duto maler chutho, to ne gifwenyo weche mathoth manopondo nigi chon. Nene giwuok kaka joote ma Nyasaye ooro, ka gichodo thipe mag richo kodlamo gik manono, kendo ka giluongo jogo ma nosiko ka gin misumb Satan mondo gichiew kendogiyud thuolo.{KKS 28.2}

Kinde nochopo ma nonego lokie Biblos e dhumbe mayore yore ni ji mopogore opogore modake wang’ piny, mondo gisome e dhogi giwegi. Mudho maduong’ koro nochako rumo e wang’ piny.Ler nochako donjo, kendo piny nochako yawore kwonde mang’eny.{KKS 29.1}

“Sulwe mar Okinyi” mar Pwodhruok Dini

Ka higini ma dirom gana achiel gi piero adek nosekadho bang’ nyuol Yesu, ng’at moro nowuoke England ma iluongo ni “Sulwe mar Okinyi mar Pwodhruok Dini.” Ng’atno ne nyinge John Wyclif,kendo nobedo jachir ahinya kuom pwodho puonj mag miriambo mondo gibed makare. Ne ok otimokamano ni piny England kende, to mana ni pinje duto ma Jokristo ne dakie. En e ma nobedo japuonj mokwongo mar jogo miluongo ni “Puritans,” e jodini moko ma ohero kit lemo maonge dhethruok moro. Ndalo mag Wyclif ne chalo ka ndalo ma ler moro nowuokie e dier mudhomandiwa.{KKS 29.2}

Jehova noneno kaka owinjore mondo oket tich pwodhruok mar dini e luet ng’at mariek, man gikido maber, bende manyalo timo tich gi chir. Rieko matut gi dimbruok ma kamano e ma nomiyojojaro oling’; kendo nogeng’o jowasik adieri mondo kik gicha kata nyiero tich jalo nikech oremrieko. Ka Wyclif nosetieko puonjruok mare e sikunde madongo, eka nochako puonjore Biblos gikinda. Ei Biblos noyudo kaka nitie weche moko ma yandi odwaro winjo, to ne pok ong’eyo tiendgi.Kanyo noneno dwaro mar Nyasaye kuom waro dhano kofwenyore malong’o, kendo nofwenyokaka Kristo kende e mobedo jagach ni dhano. Noneno kaka Kanisa mar Rumi noseweyo yore mag Biblos, ma giluwo mana puonj mag dhano. Nochiwore ni tich Kristo, kendo noparo e chunye kaka onego oland ni ji adierigo mag Biblos ma nosefwenyo.{KKS 30.1}

Tich maduong’ moloyo ma notimo e ngimane ne en loko Biblos e dho Ingereza. Kitapeno e mano bedo loko mokwongo chuth e dho Ingereza. Nikech ji ne pok ong’eyo rieko mar goyo chapa,Biblos manok kende ma ne nyalo yudore, to ne gin mondiki gi luedo, mana tich matek mokawo ndalo mang’eny ahinya; kata kamano tijno notimore, mi jo England noyudo Biblos e dhogi giwegi.Kamano ler mar Wach Nyasaye nochako menyo piny koriembo mudho. Ler Nyasaye notiyokochako loso yo ni Pwodhruok Maduong’ mar dini.{KKS 30.2}

Ji nochako manyo tiend Ndiko giwegi, mit wang’gi noyepo ma ne giweyo luwo puonj kod chik mag papa kaka muofni. Jo mong’eyo somo e ndalogo, mana jo ma ne nigi nying’ e wang’ piny,noruako puonj makare gi chuny maber. Koro Wyclif nochako nyiso tiend puonj motegno ma nobedo mise mar dini mar Joprotestant, mana puonjgo ma gipogorego kod Kanisa mar Rumi, —kaka warruok yudore mana kuom Kristo kende, kendo kaka weche mondiki ei Biblos gin weche moa ka Nyasaye, kendo gin adieri chuth, maonge both kata miriambo moro. Jopadri mang’eny noriwore kod Wyclif kuom tich mar lando ni ji Biblos kod yalonigi injili; kendo tich majogo notimo, kaachiel kod ndiko mag Wyclif, nobedo gi teko maduong’, nyaka chiegini nus ji manodak e piny England nolokore, ma giruako puonj manyienno. Pinyruodh mudho nochako tetni.{KKS 30.3}

Jowasik Wyclif notemo ahinya mondo githir tichne kendo mondo ginege, to ne ok ginyalo;kendo notho gi kuwe e tich Nyasaye ka en ja higini piero auchiel gachiel.{KKS 31.1}

Pwodhruok mar Dini Landore

Nikech ndiko mag Wyclif, ng’at moro miluongo ni Huss ma ja Bohemia bende nolokore, kendo nochako kwero puonj mag miriambo mag Kanisa mar Rumi, mi en bende nodonjo e tich mar pwodho dini. Huss nene en mana Jakristo motegno kaka Wyclif, kendo ne en gi puonjruok matut kod chuny motegno motwere chuth kuom adiera. Weche ma nopuonjo kuom Biblos kod chir mare mar kwero timbe mag anjawo mag jopadri, noyawo wang’ ji mathoth ma giyie kode, kendo ji ganagi gana noruako puonj mar dini malerno kod chuny mamor. Wachno nomiyo mirima omako papa kod askofu gi jopadri, mi ne giluongo Huss mondo odhi e nyim bura maduong’ miluongo “Council of Constance,” mondo odwok wach kuom wach modonjne godo kaka opuonjo puonj mag miariambo. Ruodh piny Germany nomiye barup wuoth mondo kik ng’ato thage e kor yo, kendo kanochopo e nyim bura maduong’no, to papa nonyise ratiro kaka ok dak gitimne wach moro makodhi kare.{KKS 31.2}

Ka ne giseyalo buche kuom ndalo mathoth, ka Huss osiko mana kotwere kuom adiera, negipenje mondo oyier konyalo weyo puonje kata oyie tho. Noyiero tho kaka janeno mar Nyasaye,kendo ka ne gisewang’o kitepene koneno, en bende ne giwang’e gi mach kanyono. E nyim jodongo mag kanisa kod mag piny mochokore kanyo, jatich Nyasaye nohulo ratiro kaka ok oyie kod tim kethruok mag loch Kanisa mar Rumi. Nek ma ne ginegego, mopogore kod singruok manomiye e nyim ji duto kaka norite maber e wuodheno, nonyiso jopiny duto andhoga kod sasi mar Rumi. Jogo ma nobedo jowasik adiera, kata ne ok ging’eyo ni gitimo kamano, to kare nenegichwalo mana tich Nyasaye nyime, mana tichno ma ne gidwaro ketho, to ne ok ginyalo.{KKS 32.1}

Kata sand nobedo mager kamano, to pod ne nitie ji ma nosiko mana ka kwero tim richo ma neketho dini, kata mana bang’ tho Wyclif. Ji mathoth nogolo mwandugi mondo gitimgo tich Nyasaye gi teko, mana kaka ji notimo e ndalo mag joote.{KKS 32.2}

Tich notiyore ahinya mar temo medo loch kod teko mar Kanisa mar Rumi, to kata askofu madongo mag Rumi ne pod luongore ni joote mag Kristo, to kit ngimagi nojogo ji. Biblos nomedo landore ahinya bang’ ka nosefweny rieko mar chapo kitepe, kendo ji mang’eny nomedo neno malong’o kaka puonj mag papa nopogre chutho gi Wach Nyasaye.{KKS 32.3}

Ka nene osenegi janeno moro mar Kristo, to ng’at machielo ne wuok kendo mako meny kendo ting’ogo malo. Noyudo Iweny osechakore ma ne biro kelo thuolo, ok ni ji achiel achiel kende, kata mana nikanisini, to mana thuolo mar ogendini. Ne chalo mana ka ji norieyo luetegi mondo gimak luet joadieri mag ndalo mag Wyclif mana kar higini mia achiel ma nokadho. Martin Luther nochako tich Pwodhruok mar dini e piny Germany; Calvin ne yalo injili e piny Fransa, kendo Zwingli notiyo tichyalo e piny Sweitzerland. Piny nochako chiew kuom nindo ma nosebedee kuom higini michema thoth, kendo koro e pinje duto nene inyalo winjo wach kolandore ni, “Thuolo mar lemo kakang’ato ohero owuon.”{KKS 32.4}

Okelnu gi Jayalo Benard Odhiambo,+254701165870